هدف اصلى امير المؤمنين عليه السّلام از اين خطبه ، بسيج كردن يارانش براى جهاد در برابر شاميان غاصب بوده است ؛ ولى به صورت شكوائيّه‌اى در برابر خداوند ؛ شكوا از كسانى كه دعوت عادلانهء او را مىشنوند و از شركت در جهاد سرباز مىزنند . شكوايى كه نشان مىدهد تا چه اندازه ، امام مظلوم و تا چه حدّ گروهى از اصحابش فاقد احساس مسئوليت بوده‌اند . مىفرمايد : « خداوندا ! هريك از بندگانت گفتار عادلانه و دور از ستم و اصلاح كننده و بىمفسدهء ما را در امر دين و دنيا بشنود و پس از شنيدن از يارى آيين تو و اعزاز دينت سرباز زند و كندى كند . ما تو را برضدّ او به شهادت مىطلبيم . اى كسى كه بزرگ‌ترين شاهدانى ! » ؛ ( اللّهمّ أيّما عبد من عبادك سمع مقالتنا العادلة غير الجائرة ، و المصلحة غير المفسدة ، في الدّين و الدّنيا ، فأبى بعد سمعه لها إلّا النّكوص « 1 » عن نصرتك ، و الإبطاء « 2 » عن إعزاز دينك ، فإنّا نستشهدك عليه يا أكبر الشّاهدين شهادة ) . قابل توجّه اينكه امام سخن خود را در زمينهء دعوت به جهاد با شاميان ستمگر به چهار وصف يا به اعتبارى به دو وصف تأكيد كرده است : 1 . اين سخن سخنى است در مسير عدالت . 2 . هيچ ستمى در آن نيست . 3 . سبب اصلاح مردم است . 4 . هيچ فسادى بر آن مترتب نيست و آثار مثبت آن در دين و دنياى مردم ظاهر مىشود . بديهى است پيروى از چنين سخنى كه سراسر حق و عدالت و صلح و مصلحت است به حكم شرع و عقل لازم است و آنها كه بر خلاف آن گام بردارند از آيين خداوند متعال و فرمان عقل منحرف شده‌اند . نكتهء ديگر اينكه امام عليه السّلام مىفرمايد : كسانى كه با دعوت او به جهاد با شاميان

--> ( 1 ) . « نكوص » مصدر و به معناى خوددارى و عقب‌نشينى است . ( 2 ) . « ابطاء » به معناى كندى كردن و تأخير انداختن از ريشهء « بطؤ » بر وزن « قفل » به معناى كندى گرفته شده است .